Retorika foto-slike u funkciji medija masovnog vizualnog komuniciranja i kanonizacije ideološke matrice ''muškosti''



Fotografija: Brošura Jugoslovenska armija u obnovi zemlja i izgradnji socijalizma, 1950.

Socijalizam: izgradnja i razgradnja; Pula, 1.-3. listopada 2015.

Istraživači CIMO-a predstavit će rad Retorika foto-slike u funkciji medija masovnog vizualnog komuniciranja i kanonizacije ideološke matrice ''muškosti'' na konferenciji Socijalizam: izgradnja i razgradnja; Pula, 1.-3. listopada 2015.

Apstrakt:

Fotografija kao udarni medij vizualne komunikacije svojom je multipliciranom i estetiziranom slikom bila idealno sredstvo artikulacije, proizvodnje i reprezentacije ideološkog koncepta „novog čovjeka“ u izgradnji jugoslavenskog socijalizma. Retorika foto-slike ne odražava naprosto realnost nego stvara „fotogenične slike“ modela te realnosti kojim se podržava mit o progresu kao „historijskom zadatku“. Stoga čitanje ovih slika (raz)otkriva „uljepšani“ realizam kao foto-realizam, jer je u medijskoj prirodi same fotografije (krupan kadar, postupci montaže, sukob planova, vizure i sl.) da funkcionira na način pars pro toto. Njena ideološka instrumentalizacija time dobiva  prosvjetne, obrazovne, pragmatične i ine uloge („prevaspitanja“) u procesu translacije „socijalističkog humanizma“ u svakodnevnu praksu. Kodiranost foto-slika kao obrazaca kolektivne prakse može se pratiti na različitim oblicima njihove upotrebe u vizualnoj i ideološkoj kanonizaciji, pa tako i u konstrukciji muškog identiteta koji se gradio kao ikonički znak muške moći preko tijela, odijela i izgleda. Stoga je foto-slika najprije artikulirana kao informativna i reprezentativna a potom kao estetska. Međutim, u ogromnoj većini primjera ona je izuzetno estetski senzibilizirana u autentičnoj maniri vizualne kulture modernizma. Premda je ona u funkciji stereotipizacije (stvaranja stereotipa muškosti: snaga, zdravlje, muška ''ljepota'' koji kanoniziraju tipove: funkcionar, vojnik, sportaš, brigadir), odjevni kod je brižljivo prisutan, poput „muškog manifesta“ koji pročišćuje, destilira stvarnu sliku.

Ključne riječi: medij fotografije, ideologija socijalizma, retorika foto-slike, stereotipi muškosti

Autori:

Sonja Briski Uzelac, dr. sc.

Ante Tonči  Vladislavić, prof.